worLds >>αστρέχα

οι λέξεις ...ο κόσμος όλος

αστρέχα
Αστέχα ή αστράχα ή, σπανιότερα, οστρέχα είανι το γείσο της στέγης στα σπίτια με κεραμοσκεπή, η άκρητ της στέγης που προεξέχει, και κατ' επέκταση η υδρορροή της στέγης. Ο λόγος ύπαρξης της αστρέχας είναι να μην τρέχουν τα νερά της βροχής πάνω στους τοίχους. Κατά μία άποψη, προέρχεται από το αρχαίο όστρακον (επειδή οι στέγες στρώνονται με θραύσματα αγγείων). Κατά μία άλλη, [...] ετυμολογείται από το σλάβικο streha, που σημαίνει στέγη.

Νίκος Σαραντάκος, Λέξεις που χάνονται, Το Βήμα, 2013 

συν+πράξη

Η αλληλεγγύη παλιότερα είχε πολλούς τρόπους / πρακτικές να εκφραστεί:

-Σταυραδέλφια _φίλοι/ες που χάρασσαν σταυρούς / πληγές και αντάλλασσαν το αίμα τους δίνοντας όρκους αιώνιας φιλίας. Θα ΄χετε δει σε χέρια παλιών σημάδια τέτοια.
-Σύμπραγμένοι [simprimeni]  _"ένα βόδι εσύ, ένα βόδι εγώ. έτοιμο το ζευγάρι για όργωμα."

the Boss

o Χαϊδάρβεης Ρούσης, ιδιοκτήτης Σέκλιζας [και περιχώρων]

Από το αφεντικό πήρε το όνομά του το χωριό Ρούσσο.

Οι παππούδες αναφέρουν ότι περίπου το 1916 ο μπέης άφησε τον τόπο μας.

πηγή φωτογραφίας: 

Γιώργος Κλήμος, Το Χρονικό της Ιεράς Μονής Πέτρας Καταφυγίου,Καρδίτσα 2001

αλλιώς η δημοσιά

Ε, στο χωριό σιγά μην ξέρει κανείς ποιο όνομα έχει κάθε δρόμος. Το πολύ-πολύ να θυμόμαστε τον πεζόδρομο Καζαντζίδη ή την οδό Αγίου Αθανασίου. Υπάρχουν όμως ονοματοδοσίες.

Μέρα που 'ναι...

ίσως ακόμη να φέρει το ίδιο όνομα / μην ψάξετε σημάδι, δεν υπάρχει / η φωτο_ είναι μοντάζ

speaker's blog

Είναι καμιά 15αριά μέρες τώρα που ένα νέο blog εμφανίστηκε: "speaker". Τα θέματά του πολύ συχνά αναφέρονται στο χωριό μας. Για παράδειγμα, πρόσφατο post αναφέρεται σε αποτελέσματα παλιότερων κοινοτικών εκλογών.

Πολύ χαιρόμαστε, αφού η στήλη δεξιά με τους ενεργούς blogger είχε ατονήσει...

Wilcomen!

επανόρθωσις

 

λεπτομέρεια: "ετών 19"

οι ταυτότητες είναι για ν' αλλάζουν

λεπτομέρεια: τα χαρτόσημα

[θα υπάρξει ποτέ ένα ιστορικό αρχείο χωριού;]

"χειμωνιάτικος έρως!"

και ετέρα απαγωγή

Σέκλιζαν: [νέος] ετών 20 και [νέα] ετών 22 Μαΐων. Το νεανικόν τούτο ζεύγος έτρεφεν από πολύν χρόνον ερωτικό πάθος μεταξύ τους, μέχρις ότου χθες απεφάσισε να δώση τέλος εις τα ερωτικάς περιπέτειας που λαμβάνουν χώραν έξω εις τους αγρούς.

(εφημερίδα Θεσσαλική Φωνή, 17 Φεβρουαρίου 1932)

Εποχή του Μεσοπολέμου και νέοι, νέες αποφάσιζαν να ενώσουν τις ζωές τους. Πώς;!

ΑΠΑΓΩΓΑΙ

Παρουσιάσθησαν χθες εις τον Εισαγγελέαν και εζήτησαν την άδειαν της νομίμου ενώσεώς των τα αλληλαπαχθέντα ζεύγη: [νέος] ετών 19, [νέα] ετών 23 κάτοικοι Σεκλείζης [...] 

έλαβον τη σχετικήν άδεια.

(εφημερίδα ΚΑΡΔΙΤΣΑ, 14 Φεβρουαρίου 1934)

Ακόμα ο Άγιος Βαλεντίνος ήταν άγνωστη λέξη.

στο Ραγάζι

Φυτό σαν και της φωτογραφίας θυμόσαστε στο χωριό και σε ποιο σημείο;

Πρόκειται για το "ψαθί" ή "παπύρι" ή "ραγάζι", που λατρεύει το νερό και το χρησιμοποιούσαν οι παλιότεροι μαζί με τα καλάμια για να φτιάξουν ψάθες για τα πατώματα.

[φωτο- από το Αγροτικό-Λαογραφικό Μουσείο Ιτέας]

η Σέκλιζα στη δεκαετία του 1940

Κάντε κλικ εδώ για να διαβάσετε την εισήγηση του Κώστα Γ. Παπαλέξη στην ημερίδα για την ιστορία της Σέκλιζας, Ιούλιος 2010]

η νυχτερίδα κι ο Αρμόλαος

Σε "νυχτερίδα" εξελίχτηκε η "ημερίδα" για την ιστορία του χωριού που διοργάνωσε ο δήμος Ιτάμου, μιας και το μαύρο σκοτάδι κι η απουσία του κόσμου ανάγκασαν το δήμαρχο να ζητάει από τους εισηγητές να "συντομεύουν".
Ωστόσο, ο λόφος του Αγίου Αθανασίου φιλόξενος, οι λιγοστοί ακροατές υπομονετικοί, οι εισηγητές ενδιαφέροντες:

τα βουνά έχουν ονόματα

Συχνά, στις διηγήσεις για την εποχή του '40 ακουγόταν η φράση "ήταν στα βουνά". Αυτά τα βουνά, που τα περπάτησαν και τα έζησαν οι πρόγονοί μας έχουν ονόματα.

ΡΕΝΤΙΝΑ (Καρδίτσας)

Λειτούργησε το 1944 Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών του ΕΛΑΣ.

ΚΟΡΥΣΧΑΔΕΣ (Ευρυτανίας)
Το Μάιο του 1944 με τη συμμετοχή 180 εθνοσυμβούλων (που προέκυψαν από τις μυστικές εκλογές του Απρίλη) και 22 αντιπροσώπων της Βουλής του 1936 έλαβαν χώρα οι εργασίες του Εθνικού Συμβουλίου. Τερματίστηκαν με το "Ψήφισμα των Κορυσχάδων": "...Ολες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό και ασκούνται από το λαό. Η Αυτοδιοίκηση και η Λαϊκή Δικαιοσύνη είναι θεμελιώδεις θεσμοί του δημόσιου βίου των Ελλήνων" (άρθρο 2)

Γ. Σιάντος

Ελπίδες, προσδοκίες, όνειρα. Μια νέα Επίδαυρος φάνταζε.

Καλλιτέχνες διακόσμησαν τους τοίχους του δημοτικού σχολείου, κι ανάμεσά τους κι ο Δημήτρης Γιολδάσης.

Το φωτογραφικό ρεπορτάζ του Εθνικού Συμβουλίου κάλυψε ο Σπύρος Μελετζής.

ΒΙΝΙΑΝΗ (Ευρυτανίας)
Η έδρα της κυβέρνησης του βουνού. Το Μάρτη του 1944 συγκροτήθηκε εδώ η Πολιτική Επιτροπή της Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ).

ΥΓ. Θα μπορούσε το post να αποτελέσει και πρόταση για εκδρομή, με τη συνοδεία ανθρώπων που βίωσαν γεγονότα που περιγράφονται.

ancient Cekliza

Έχουμε και την αρχαία ιστορία μας.
-Και πού είναι τα ευρήματα; Ε;
-Σε θεσσαλικά μουσεία, όπως η συγκεκριμένη χάλκινη τεφροδόχος που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Λάρισας.

Μιας κι ανοίξαμε την κουβέντα, δείτε κι ένα άρθρο (περιοδικό Αρχαιολογία, Σεπτέμβρης 2009) του αρχαιολόγου Μπάμπη Ιντζεσίλογλου, "«Καλλίθηρα»: Η οργάνωση του αστικού χώρου ενός αρχαίου οικισμού", που αρχίζει κάπως έτσι:

Δεν είναι ιδιαίτερα σύνηθες να μελετάται η οργάνωση ενός μικρού περιφερειακού αρχαίου οικισμού, του οποίου δεν γνωρίζουμε ούτε το όνομά του, δηλαδή την ταυτότητά του. Μια τέτοια περίπτωση είναι και ο αρχαίος οικισμός στο Καλλίθηρο της Καρδίτσας.

υπήρξαμε και μεις πρόσφυγες

οι καταδιωκόμενοι

Κατακαλόκαιρο του 1947.
Κουβαλούσαμε τα στάρια. Τα μισά είχαμε μαζέψει, όταν «μας σήκωσαν» απ’ το χωριό. Έπρεπε να φύγουμε. Τα άλλα μισά τα φτιάσαμε θημωνιές απόξω απ’ το Ζαΐμι. Διαταγή: «Θα θύβγετε. Ό,τι μπορείτε πάρτε». Μωρά στην αγκαλιά. Όλο το σπίτι σε ένα αμάξι (κάρο): φασόλια, αλεύρι. Κι ό,τι δε χωρούσε σε ένα σεντούκι να τα παραχώσουμε.
Όλο το χωριό φορτωμένο να παίρνει δρόμο. Πίσω φαίνονταν φωτιές να καίνε αποθήκες με τριφύλλια. «Πώπώ, έβαλαν φωτιά το μαντρί, καίεται!» Και βλέπαμε ως κάτω…
Γυναίκες να ψάχνουν γάλα να δώσουν στα μωρά τους. Σκέφτηκαν ακόμα και να τα πετάξουν εξαμηνίτικα στο ποτάμι, όπως πετούσαν τα κουτάβια. Οι γέροι έφτασαν στα πρώτα χωριά το βράδυ, φέρνοντας τις αγελάδες κι οι έφηβοι τσομπάνηδες τα πρόβατα «από κοντά». Κάποιοι πούλησαν τις γελάδες τους, «τι να τις κάναμε;». Ένα πεντακοσάρικο τις δυο.
Οικογένειες μοιρασμένες: Ζαΐμι, Νταούτι, Παλαμάς. Κι άλλοι/ες φευγάτοι στο βουνό, εμφύλιος πόλεμος. Άλλοι με το στρατό κι άλλοι/ες αντάρτες/ισσες. Θάνατοι πολλοί. Γάμος κανένας.
Δυο χρόνια μακριά από το χωριό. Σπίτια παρατημένα έγιναν στέγη μας κι η αλληλεγγύη των ανθρώπων που μας βάλανε ακόμα και στα σπίτια τους. «Τα ‘χαμαν πολύ καλά». Για βοήθεια λίγο αλεύρι. Ήρθαμε και μαζέψαμε τα καλαμπόκια, «μας έδιναν άδεια», αλλά να μείνουμε πίσω στο χωριό δεν μπορούσαμε.
Τη δεύτερη χρονιά δε σπείραμε.
Άνθρωποι πέθαναν, όταν ήμασταν «’σα κατ’», και δεν ήρθαμε να τους θάψουμε στο χωριό. Μετά από χρόνια φέραμε τα κόκαλά τους πίσω.
Κι όταν γυρίσαμε ήταν 1949, Πάσχα κοντά, ήρθαμε κι ουρλιάζαμε. Αγκαλιαστήκαμε και κλαίγαμε. Σπίτια χαλασμένα, άλλα καμένα. Άνθρωποι φυλακισμένοι, άλλοι σκοτωμένοι: «Στον άλλο κόσμο θα σμιχτούμε». Ξεπαραχώσαμε και βρήκαμε το σεντούκι με τα πράγματά μας.

Σελίδες της τοπικής ιστορίας μας θαμμένες μαζί με τις αναμνήσεις των ανθρώπων: «Να μη σώσουν να έρθουν τέτοια χρόνια…». Υπήρξαμε και μεις πρόσφυγες, που αφήσαμε τη γη μας χωρίς τη θέλησή μας, μ’ ένα φόβο πάνω από το κεφάλι μας. Τα ρεπορτάζ των ταλαιπωρημένων προσφύγων και τα ντοκιμαντέρ για κάποιους και κάποιες από μας δεν είναι μόνο μακρινές πραγματικότητες. Υπήρξαν βιώματα που εγγράφηκαν στη συλλογική αντι-μνήμη του χωριού μας. Σ’ αυτή τη μνήμη που δεν καταγράφεται ως η επίσημη ιστορία των σχολικών βιβλίων, αλλά αποτελεί στοιχείο της ταυτότητας αυτής της κοινότητας ανθρώπων. Γεγονότα που χάραξαν βαθιά σημάδια: δάκρυα, πόνος, αγωνία, φόβος, αλληλεγγύη, συντροφικότητα, κλάματα, εναγκαλιασμοί, πένθος, αίμα, χώμα, ξύλα, όπλα, χέρια, απογοήτευση, σκοτάδι, σιωπή, βήματα, κραυγές, δύναμη, αντοχή, μαχητικότητα, όνειρα, ελπίδες.

[το κείμενο δημοσιεύτηκε και στην εφημερίδα "Σέκλιζα", Γενάρης 2010, τ.3, σ.8]

εν Σεκλίζη 1801

Διαβάζουμε στο βιβλίο "Καλλίθηρο, Σέκλιζα" του Κ.Σ.Παπαλέξη (σ. 103, β' έκδοση 2009) μια ενθύμηση από βιβλίο του Αγίου Αθανασίου:

1801 - Ιουνίου 26
<Εκ παλαιάς αντιγραφής>
Εν έτει 1801 επώλησεν ο Γακούπ Εφέντης την Σέκλιζα εις τον Μπεκήρ Βέη πουγγιά <60> την 20ην Ιουνίου....

και συμπληρώνουμε τις ψηφίδες της ιστορίας, που σε παλιότερο post προσπαθήσαμε...

1454-5: Η Seklice / Sekliste απογράφεται ως οθωμανικός -κύρια- οικισμός
πριν το 1801: Η Σέκλιζα άνηκε στον Γακούπ Εφέντη
1801: Η Σέκλιζα περνά στα χέρια του Μπεκήρ Βέη
1916: Η Σέκλιζα ανήκει στον Χαϊδάρβεη Ρούση [η ιστορία του εμπεριέχει ίντριγκα] που αρχίζει να πουλάει τον οικισμό.
1920: Ο "Συνεταιρισμός Αποκατάστασης Καλλιεργητών" αναλαμβάνει να εξαγοράσει τη γη.
1925: Ολοκλήρωση απαλλοτριώσεων.

Αλήθεια, αυτό το ιστορικό ντοκουμέντο σε βιβλίο του Αγίου Αθανασίου φυλάσσεται; Το χωριό μας έχει ανάγκη ίδρυσης ενός Ιστορικού Αρχείου - Μουσείου.

τ' Σ'κιάς το ρέμα

Το μοναδικό δείγμα "πέτρινου" γεφυριού στο χωριό μας είναι το περίφημο στης Συκίας το ρέμα.

Μικρός νόμιζα πως ήταν της "Θκειάς" [!;] το ρέμα.

Αν και θα του ταίριαζε και το "της Σκιάς το ρέμα", μιας και κάνει ωραίες δροσερές σκιές κάτω από τις καμάρες...

 κι άλλες φωτο-: [1], [2]

Το γεφύρι βρίσκεται στο 11ο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Καρδίτσας - Ραχούλας, ένα χιλιόμετρο νότια του Καλλιθήρου, στη θέση "Ξηρόκαμπος" και γεφυρώνει έναν παραπόταμο του ποταμού Καλέντζη.
Πρόκειται για λιθόκτιστο γεφύρι κατασκευασμένο στις αρχές του 20ου αιώνα, το οποίο έπαψε να χρησιμοποιείται μετά την κατασκευή πλάι του της σύγχρονης γέφυρας από οπλισμένο σκυρόδεμα. Είναι δίτοξο, με ανισομεγέθεις τις καμάρες του και τα τόξα του είναι κατασκευασμένα από καλοδουλεμένους καμαρόλιθους που φέρουν κυφώσεις και περιταίνια.
Οι πλαϊνοί του τοίχοι είναι κατασκευασμένοι από ξεστή λιθοδομή σε "αράδες", η οποία - σε συνδυασμό με τα τόξα του - δημιουργεί ένα αρμονικό αισθητικά αποτέλεσμα και ένα άρτιο τεχνικά έργο.
Το 1995, με την Υ.Α. ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/2869/2128/28-11-95 που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 55/β/26-1-96, χαρακτηρίστηκε το γεφύρι του Καλλιθήρου ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και το 1997 συντάχτηκε η μελέτη επισκευής του από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Θεσσαλίας. Στη συνέχεια, την επόμενη χρονιά η Υπηρεσία πραγματοποίησε τις εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης του γεφυριού με δαπάνες του Υπουργείου Πολιτισμού.

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Καρδίτσας, Καρδίτσα 2007

"η ιστορία του δημοτικού σχολείου"

[στοιχεία & φωτογραφίες από έρευνα του δημοτικού σχολείου Καλλιθήρου]

ζητείται σπουδαίος/-α Σεκλιζιώτης/-ισσα

Το υπουργείο Παιδείας είχε την ιδέα τα σχολειά να μη φέρουν αυτό το απρόσωπο νούμερο (13ο, 2ο, 45ο κλπ) ως όνομα, όπως οι λεωφόροι των ΗΠΑ, αλλά να ονοματοδοτηθούν με το όνομα ενός πνευματικού ανθρώπου [κατά προτίμηση μη ευρισκόμενου εν ζωή].
Έτσι το δημοτικό σχολείο του χωριού μας πρέπει ν' αποκτήσει ένα όνομα, όπως και το νηπιαγωγείο ένα άλλο.

Υπάρχει κάποιος/α -με καταγωγή έστω από το χωριό- που αξίζει να τιμηθεί μ' αυτό τον τρόπο; Κι από ποιο κοινωνικό πεδίο πρέπει να είναι; Ιστορικό; Εκπαιδευτικό; Πνευματικό; Αγροτικό; Πολιτικό; Πολιτιστικό;
Κι αν δεν υπάρχει κάποιος/α με καταγωγή, μήπως υπάρχει κάποιος/α που έβαλε τη σφραγίδα του στην ιστορία και εξέλιξη του χωριού μας;

Ήρθαν με μορφή σχολίου δυο ονόματα:
-Χαρίλαος Φλωράκης
-Βαγγελίτσα Κουσιάντζα

«Δεν έχω μπροστά μου παρά λίγα λεπτά (...). Επειτα πλέον φεύγω για πάντα. Εσύ να εργαστείς στο σχολείο και να δόσεις στη νεολαία να πιστέψει τι είναι κείνο που γι' αυτό εμείς πεθαίνουμε υπερήφανοι για την Ελλάδα, και πηγαίνουμε ψηλά με τη συνείδησή μας καθαρή (...). Δε θέλω να με κλάψετε, ούτε και να πενθήστε. Η θυσία μας που γίνεται, θα γίνει φάρος που θα φωτίσει όλο τον κόσμο για μια καλύτερη ζωή. Σ' όλο τον δικό μας κόσμο σκόρπα τους ενθουσιώδεις χαιρετισμούς μας.
Σας αποχαιρετώ παντοτινά
ΥΓ: Ερχονται να μας πάρουν για το σφαγείο. Θάρρος και υπομονή. Μη μας ξεχάστε.
Εύχομαι οι κόποι μας γρήγορα να αποβούν σε όφελος όλου του λαού».

Το τελευταίο γράμμα της Βαγγελίτσας Κουσιάντζα, δασκάλας από τον Παλαμά - Καρδίτσας, μαχήτριας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.
Γράφτηκε σε θάλαμο μελλοθάνατων, στις 8 Μάη του 1947.
[πηγή: εφ.Ριζοσπάστης, 29.11.06]

Σκεφτείτε: Δημοτικό Σχολείο Καλλιθήρου "Βαγγελίτσα Κουσιάντζα"

Άγιος Αθανάσιος project

[δείτε εικόνα]

Ερχόμενος κανείς στη Σέκλιζα, ξεχωρίζει από μακριά, ακόμα και τη νύχτα, το λόφο του Αη-Θανάση που στέκει 40 με 50 μέτρα πάνω απ’ αυτό (Ιντζεσίλογλου, 1997, σ.5 & ΓΕΣ, 1983). Δεν υπάρχει σπίτι που να μην έχει μια φωτογραφία του χωριού τραβηγμένη από το λόφο.